Ο νους

Ο εγκέφαλος - ή πιο σωστά αυτό που αποκαλούμε ο "νους"- είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ζωής. Γνωρίζουμε αρκετά για τον εγκέφαλο από μηχανικής απόψεως. Μπορούμε να δούμε τα κύτταρά του και να αποκτήσουμε κάποια ιδέα για το πώς αυτά τα κύτταρα "μιλάνε" μεταξύ τους. Μπορούμε, επίσης, να παρακολουθήσουμε τον εγκέφαλο σε δράση και να δούμε ότι κάτι που μυρίζουμε ή κοιτάμε, προκαλεί αυξημένη δραστηριότητα σε ορισμένα σημεία του εγκεφάλου. Επίσης γνωρίζουμε ότι νοσήματα όπως η κατάθλιψη, μπορεί να βοηθηθούν με τη χορήγηση ορισμένων ειδών φαρμάκων ή με τη συζήτηση (ψυχοθεραπεία).

 

Τι είναι ο νους;

Γνωρίζουμε πολλά για τον εγκέφαλο.  Όμως, τίποτα απ' όλα αυτά δεν μας εξηγεί γιατί σχηματίζουμε σκέψεις ή ιδέες, πώς ή γιατί "σκεφτόμαστε". Μια γνωστή φράση του Γάλλου φιλόσοφου Ντεκάρτ (Descartes) συχνά μεταφράζεται ως "Σκέφτομαι, άρα υπάρχω". Θα ήταν καλύτερο να πούμε , "Έχω επίγνωση του εαυτού μου, άρα υπάρχω".

Ζούμε, υπάρχουμε μέσα στο νου μας. Όσον αφορά εμάς τους ίδιους, όταν χάνουμε τις αισθήσεις μας, δεν υπάρχουμε. Μπορεί να εξακολουθούμε να υπάρχουμε για τους άλλους που έχουν επίγνωση της σωματικής μας υπόστασης. Κι αυτή η σωματική ύπαρξη μπορεί ακόμα να "ζει". Ακόμα κι ο εγκέφαλος μπορεί να συνεχίζει να "ζει", με την έννοια ότι συνεχίζουμε να μετράμε δραστηριότητα σε αυτόν. Αλλά, όταν έχουμε χάσει τις αισθήσεις μας, δεν υπάρχουμε για τον εαυτό μας.

Κατά αυτόν τον τρόπο, ο νους μας είναι το πλέον ζωτικό μέρος του "εαυτού μας", του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τι είμαστε. Είναι ο πιο προσωπικός μας εαυτός. Είναι το πράγμα χωρίς το οποίο δεν υπάρχουμε. Ο Ντεκάρτ θα μπορούσε να παραφραστεί "Αν δεν έχω επίγνωση του εαυτού μου, δεν υπάρχω".

 

Όταν κάτι δεν πάει καλά με το νου

 

Κι όταν κάτι δεν πάει καλά με το νου, το όργανο δηλαδή που μας κάνει να έχουμε επίγνωση του εαυτού μας, παύουμε να είμαστε «εμείς». Το "είναι" μας έχει φθαρεί και είναι υπό άμεση απειλή. Και δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτήν την απειλή, αφού είναι μέρος του ζωτικού μας εαυτού. Αυτό σίγουρα είναι τρομακτικό.

Γιατί, λοιπόν, παραξενευόμαστε όταν οι απειλές αυτές οδηγούν σε κάποιο εσωτερικό στίγμα, ταμπού ή άρνηση; Το εξωτερικό στίγμα και τα ταμπού είναι σημαντικά, αλλά το σημαντικότερο είναι να απαλλαγούμε από τα εσωτερικά. Και αυτό γιατί είναι τα εσωτερικά στίγματα που μας εμποδίζουν να αποδεχθούμε την κατάθλιψη και να αναζητήσουμε σωστή θεραπεία.

Τι μπορείτε να κάνετε;

Ελπίζουμε να έχετε βρει (ή να βρείτε) τις απαραίτητες πληροφορίες εδώ στο DepNet προκειμένου να απαλλαγείτε από το στίγμα και τα ταμπού. Αυτές οι γνώσεις για την κατάθλιψη είναι η μόνη "θεραπεία" για το στίγμα και τα ταμπού που μας επηρεάζουν εσωτερικά και μας εμποδίζουν να αποδεχτούμε την κατάθλιψη και να αναζητήσουμε βοήθεια.  Και όταν βλέπουμε και κατανοούμε την κατάθλιψη, μπορούμε να κάνουμε κάτι για αυτήν.

Το μυστήριο του νου παραμένει άλυτο και το πιο πιθανό είναι ότι θα παραμείνει άλυτο γι' αρκετό καιρό ακόμα. Το σημαντικό είναι ότι δεν χρειάζεται να λύσουμε το μυστήριο του νου για να απαλύνουμε τα προβλήματα που τον επηρεάζουν. Δεν πρέπει να αφήσουμε το μυστήριο να δημιουργήσει στίγμα, ταμπού και μύθους που θα θολώσουν την όρασή μας και δε θα μας αφήσει να χρησιμοποιήσουμε τη γνώση που έχουμε για τον εγκέφαλο. Το μυστήριο του εγκεφάλου βρίσκεται στη ρίζα του εξωτερικού στίγματος των ψυχικών νόσων, συμπεριλαμβανομένης και της κατάθλιψης.

Ως άνθρωποι, καταλαβαίνουμε ενστικτωδώς τη σημαντικότητα του νου, της συνείδησης του εαυτού μας. Αυτό σχεδόν μας αναγκάζει να εστιάσουμε στο μυστήριο του νου μας. Κι όπως και με άλλα μυστήρια, να πλάσουμε μύθους, να δημιουργήσουμε ταμπού και να χρησιμοποιήσουμε μύθους για να εξηγήσουμε και να αντιμετωπίσουμε το μυστήριο - ειδικά το μυστήριο ενός πράγματος που πήγε στραβά.

 

Ανεκτικότητα

Ως κοινωνικά όντα, δεν είμαστε και πολύ ανεκτικοί απέναντι σε άτομα που είναι "διαφορετικά". Αν αυτό συνδυαστεί με το μυστήριο του νου, τότε μπορούμε να γίνουμε αρκετά δύσπιστοι με άτομα που δείχνουν να "τα έχουν χαμένα", που τα έχουμε σημαδέψει (στιγματίσει)ως "τρελλούς". Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι τείνουμε να βάζουμε την ετικέτα της τρέλας σε όλους όσους φαίνονται λίγο "διαφορετικοί" - και τους σημαδεύουμε με αυτόν τον τρόπο (το ίδιο περίπου κάνουμε και σε όσους έχουν άλλο χρώμα ή λατρεύουν άλλον θεό).

Συνεπώς, ένα άτομο με κατάθλιψη καταλαβαίνει ότι είναι καλύτερα να μην παραδεχθεί αλλά ούτε καν να διανοηθεί ότι το παρόν πρόβλημα είναι μια νόσος του νου. Αν είναι όντως μια ασθένεια, θα πρέπει να είναι μια "συνηθισμένη" ασθένεια. Και ο εγκέφαλος/νους μας βοηθάει, παρέχοντας κάποιους πόνους, ένα αίσθημα κόπωσης ή κάτι άλλο "νόμιμο", για το οποίο μπορούμε να παραπονεθούμε στο γιατρό.

Ακόμα κι οι δικοί μας άνθρωποι θέλουν να αποδεχθούν αυτά τα επινοήματα. Γνωρίζουν κι αυτοί το στίγμα που συνοδεύει τις ψυχικές ασθένειες και δεν θέλουν να το δουν να κολλάει σε κάποιον δικό τους άνθρωπο. Γι' αυτό, το στίγμα παραμονεύει στις σκοτεινές γωνιές του νου και τα ταμπού μάς σταματούν από το να αντιμετωπίσουμε άμεσα και λογικά την νόσο από την οποία πάσχει.

Αλλά, αυτοί που δεν είναι τόσο κοντά στον ασθενή και ειδικά αυτοί που περιμένουν από αυτόν να κάνει τη δουλειά του, μπορεί να μην είναι τόσο ανεκτικοί με τα επινοήματά του νου του. Αυτό φαίνεται (όπως αναφέραμε προηγουμένως) από το γεγονός ότι είναι πολύ πιθανό τα άτομα με κατάθλιψη να χάσουν τη δουλειά τους, να μείνουν άνεργοι, να δυσκολευτούν να βρουν δουλειά και να έχουν κακή επίδοση στο σχολείο.